Lời thì thầm của quá khứ

“Lời thì thầm của quá khứ: Có phải tình yêu tôi dành cho cha đã vượt lên trên cả tình yêu dành cho mẹ?”

Âm thanh vang lên – gọi về ký ức

Khi tiếng chuông vang vọng khắp khu rừng dầu, cũng là lúc hoàng hôn dần buông xuống. Mỗi ngày sau giờ công phu cùng các tăng ni và bạn bè, tôi – một kiến trúc sư già – thường ngồi một mình, trầm ngâm và tĩnh lặng. Tôi khẽ đưa bàn tay chai sần đã trải qua hơn 60 mùa mưa nắng ôm trọn tách trà nóng, nhâm nhi và nhớ về những kỷ niệm xưa. Làn khói ấm bốc lên từ tách trà hòa vào cơn gió se lạnh, tựa “chiếc cầu thang xoắn ốc” vô hình mà tôi đã vẽ biết bao lần trong đời. Mỗi nấc thang phác thảo bằng hơi nước ấy dần hiện lên rõ mồn một: nấc móng tựa những ngày hồn nhiên của tuổi thơ, nơi tôi dùng que củi vẽ nhà tranh lên đất. Nấc dầm là tuổi trẻ xây lâu đài trên giấy, gió luôn thổi bay trước khi kịp đổ bê tông. Nấc console mang sự tiếc nuối như những phiến đá hoa cương khắc sâu những ký ức, chưa kịp lắp vào công trình. Và nấc cuối cùng, khi ở đỉnh tháp, tưởng chừng như tôi đã trọn vẹn khi mang đến giá trị, nhưng trái lại, tôi cảm thấy bản thân đã chạm đến đáy của sự hổ thẹn, hình chóp nhọn như mũi tên đâm thủng bầu trời tự kiêu: cả đời thiết kế tổ ấm cho người khác, nhưng chính tâm hồn mình vẫn là công trường bỏ hoang.

Nhìn ngọn đèn chao nghiêng trong đêm tối, tôi chợt nhớ đến cái quạt mo phất phơ trên tay mẹ tôi thời thơ ấu. Ngày bé, mẹ luôn lo lắng và sợ rằng tôi mất ngủ vì nóng, nên dù đã ngủ, cánh tay bà vẫn vung vẩy suốt đêm.Lúc tôi tầm 7-8 tuổi gì đấy, tôi vẫn nhớ như in cảm xúc đầy tự hào, khoe với đám bạn rằng ba tôi sẽ đi công tác hẳn một năm, nhưng lại bồn chồn ngóng trông, mỗi khi mẹ đi chợ quá 30 phút, như thể cả thế giới biến mất khi vắng mẹ. Tôi cũng nhớ cả những lúc mẹ vừa nấu cơm vừa quét dọn, còn tôi thì bên cạnh lảm nhảm với những câu chuyện không đầu không đuôi. Đôi lúc, mẹ quá mệt mỏi, chỉ cần một điệu múa tay thôi cũng đủ khiến tôi kinh hồn bạt vía. Nhưng chỉ lát sau, tôi lại quên mất và lại tiếp tục mè nheo hoặc lảm nhảm cạnh mẹ. Dù không nói ra, nhưng sâu thẳm trong tâm hồn tôi, mẹ luôn là số một.

Những khởi duyên đầu tiên

Thời gian trôi nhanh như chớp mắt, ngoảnh đầu nhìn lại, tôi đã là một cậu sinh viên vừa tốt nghiệp, chính thức bước vào đời. Chuyện tình cảm của tôi khá suôn sẻ, cùng với sự ủng hộ của gia đình, tôi đã chào đón cột mốc trở thành người chồng ở độ tuổi 28. Và cũng như bất kỳ người chồng hay người cha nào trên thế giới này, tôi bắt đầu đối mặt với gánh nặng cơm áo gạo tiền. Có những khoảng thời gian dài, tôi rời nhà từ lúc 5h sáng và trở về lúc 10h đêm, cùng với lớp bùn cứng ngắc trên đôi giày bảo hộ. Vì trở về nhà rất trễ, tôi thường ăn cơm một mình lúc 11h hơn, nhìn mâm cơm lạnh ngắt, lòng tôi như thắt lại, vì khi ấy tôi sẽ đến cha rất nhiều. Tôi nhớ khi tôi học cấp 1, khi tôi thường xuyên giận dỗi cha cả tuần – khi ông không về sớm để chơi cùng tôi, khiến tôi ngủ quên trong sự chờ đợi. 

Trong một lần thất bại khi đàm phán với chủ thầu và nợ tiền công nhân khoản 3 tháng, tôi đã rơi vào trạng thái khủng hoảng. Tôi cũng chẳng nhớ rõ bản thân đã nói những gì, nhưng vợ tôi đã tức tưởi bỏ về nhà ngoại ngay trong đêm. Cuối cùng, rất may mắn nhờ có những người anh em đáng quý và cha mẹ bên cạnh hỗ trợ, sóng gió trong công việc ổn thỏa lướt qua và tôi có thể đón được vợ trở về.

Khi sóng gió đi qua, tôi không chỉ biết ơn những quý nhân đã giúp đỡ, sự hỗ trợ về tài chính lẫn tinh thần của cha mẹ, mà sự ăn năn và hổ thẹn trong chính bản thân tôi như được nhân lên gấp bội. Hình ảnh ngày bé, tôi đã viết lên tờ giấy rằng “Cha là người xấu – con không yêu cha nữa – cha đã lớn tiếng và làm tổn thương mẹ – con ghét cha!”. Và giờ đây, bản thân tôi còn tệ hơn thế; tôi đã không thể kiểm soát cảm xúc của mình và làm tổn thương vợ cùng những người xung quanh.

Mặc dù tôi luôn đã được dạy và học về tình yêu và sự hy sinh của cha dành cho gia đình, nhưng chỉ khi trải qua những hồ sơ không nghiệm thu và nợ vây quanh, tôi mới thật sự thấm thía và hiểu nó. Chính từ cột mốc ấy, tình yêu tôi dành cho cha trở nên sâu đậm hơn bao giờ hết, thậm chí còn lớn hơn cả tình yêu tôi dành cho mẹ.

Phép trừ đầu tiên

Nhưng cuộc sống luôn đưa ta vào những ngã rẽ đầy bất ngờ. Sau kế hoạch 5 năm ổn định tài chính, tôi và vợ bắt đầu mong muốn đón thành viên mới. Tuy nhiên, hành trình này không dễ dàng; vợ tôi đã nằm suốt trên giường trong quãng thời gian mang thai và chịu đựng không biết bao nhiêu ống tiêm chích. Mẹ tôi mỗi ngày đều quỳ trước bàn thờ Phật với nén hương còng như lưng bà. 

Ngày tôi ôm đứa con bé xíu trên tay – vẫn còn nồng mùi máu sinh lý hòa cùng mùi thuốc sát trùng – cũng là ngày tạm biệt vợ. Khoản thời gian ấy, tôi như người vô hồn và mẹ tôi đã lập tức trở thành một cỗ máy đa năng; tay phải mẹ đã lo cho đứa cháu còn đỏ hỏn, bàn tay trái mẹ vẫn kịp vỗ về tôi sau những cơn khóc thầm.

Mãi đến ngày giỗ đầu tiên của vợ, tôi mới có thể chấp nhận được sự thật rằng cô ấy đã rời xa tôi. Khoản thời gian đồng hành cùng vợ để đón con chào đời đã trở thành một phần ký ức, mà tôi không thể nào quên.

Tôi không còn hiểu trên lý thuyết mà đã cảm nhận sâu sắc sự hy sinh của người mẹ to lớn đến dường nào. Những người vợ và những người mẹ đã hy sinh không chỉ về thể chất, tinh thần mà  khoảnh khắc, mỗi khi một đứa trẻ chào đời là họ đã đối diện “một mình” với cánh cổng sinh tử. Sự hổ thẹn của tôi một lần nữa được nhân lên theo cấp số nhân; những năm qua, tôi đã cho rằng tình yêu của cha là núi cao vạn trượng, và thỉnh thoảng quên rằng tình cũng là dòng sông ngầm bao la. Cũng từ lúc ấy, mỗi lần nghe ai nói câu “cửa chửa là cửa mả”, nước mắt tôi tự rơi bởi vì nó không chỉ gợi nhắc đến vợ tôi, mà còn cả mẹ tôi nữa. Mẹ tôi đã bước qua cánh cửa ấy hẳn 3 lần để chào đón 3 anh em tôi đến với thế giới này.

Tâm can chao đảo sau trận cuồng phong

Một sáng mùa hạ, khi con tôi tròn 7 tuổi, cha đột ngột ra đi. Khi hay tin, cảm giác như có một tia sét đánh ngang tay – đầu óc tôi trống rỗng, tay chân dần tê cứng. Kể từ khoảnh khắc ấy, trong sự ăn năn, hối hận và hổ thẹn, nỗi đau ngày một lớn hơn.

Đầu tôi cứ miên man nhớ về khoản thời gian suốt 7 năm qua; mặc dù sống cùng gia đình nhưng với vai trò “gà trống nuôi con”, tôi đã bỏ lỡ rất nhiều thứ. Có một sự thật tôi không thể chối cãi: kể từ khi tôi trải qua cú sốc mất vợ và có con nhỏ, sự hiện diện của mẹ trong lòng tôi rõ ràng đã nhiều hơn cha.

Nhưng ngay khoảnh khắc hay tin cha mất, tôi thấy trống rỗng, như một ngôi nhà không còn bất cứ cây cột vững nào; tâm hồn tôi giờ đây chẳng khác gì một chiếc hộp rỗng. Tôi nhận ra rằng những điều chưa kịp nói với cha giờ đây đã trở thành nỗi ân hận không thể xóa nhòa. Lúc ấy, tôi chỉ còn biết ôm chặt con và tìm lại những kỷ niệm đẹp, để sống tiếp cho cả những người đã ra đi.

Đòn Knock Out Của Vòng Xoáy Nhân Duyên – Tôi Gục Ngã

Và rồi, mẹ cũng rời đi vào một sáng mùa đông của năm tôi 49 tuổi. So với cha, tôi đã có nhiều thời gian bên cạnh mẹ hơn, đặc biệt là chăm sóc bà trong những lúc cuối đời. Bằng lý trí, tôi tin rằng chia ly là sự thật hiển nhiên phải đối mặt. Hơn nữa, tôi đã luôn bên cạnh mẹ cho đến những giây phút cuối cùng.

Vì vậy, tôi tin rằng mình sẽ dễ chấp nhận được sự thật là mẹ đã không còn bên cạnh tôi. Tôi tin rằng mình sẽ đứng vững để lo lắng hậu sự cho bà, vì tôi đã làm hết sức mình. Bằng tất cả con tim và lý trí, tôi đã giữ bình tĩnh cho đến lúc nhìn thấy chiếc áo quan nhấc bổng khỏi sàn nhà. Khi hồi trống lễ cáo tổ vang lên – tim tôi như bóp nghẹt. Mọi thứ tối sầm lại, và nỗi đau đớn ập đến. Tôi đã ngã quỵ, từng tế bào trong cơ thể tôi rung lên như sắp nhảy khỏi người.

Trong khoảnh khắc đó, tôi nhận ra rằng tình yêu dành cho mẹ dường như đã khắc sâu đến từng đoạn DNA.

Khởi đầu mới – Tôi về với Tôi

Tôi vẫn còn trách nhiệm với cô con gái nhỏ, vì thế tôi không cho phép bản thân mình gục ngã quá lâu. Khi con bé tốt nghiệp và đã sẵn sàng bước vào đời, cũng là lúc tôi bắt đầu buông xuống tất cả và tìm kiếm câu trả lời cho những nỗi lòng sâu kín.

Thời gian đã qua rất lâu, nhưng tôi vẫn tự dằn vặt và xấu hổ với chính mình, tự hỏi: “Tôi yêu cha nhiều hơn hay yêu mẹ?” Câu trả lời, dù là mẹ hay cha, đều khiến tôi cảm thấy bản thân thật hổ thẹn và đầy tội lỗi. Nhưng ký ức khi họ rời xa tôi luôn hiện hữu; chính bản thân tôi cũng thấy rõ rằng tôi đã đau đớn hơn khi đối mặt với sự thật rằng mẹ đã rời đi. Tôi rất muốn tìm câu trả lời nhưng bản thân lại sợ hãi khi nhận đáp án, bởi vì nếu tôi trả lời rằng tôi yêu mẹ hơn, tôi không biết phải đối diện thế nào với chính sự tội lỗi của bản thân mỗi khi tôi nhớ về cha. Và có một sự thật không thể chối cãi, tôi cũng đang là một người cha.

Tôi đến thiền viện từ lời giới thiệu của một người bạn tri kỷ. Sau 1 tuần ở tại thiền viện, mỗi ngày tôi chỉ đơn giản là thực hành theo thời khóa và quan sát các sư và tăng ni, nhưng tôi không hiểu tại sao bản tôi cảm thấy nơi này thật bình an. Tôi như trở về ngôi nhà của chính mình, nơi mọi thứ thật an toàn, và tôi có đủ dũng khí để tâm sự với một ai đó về sự dằn vặt và hổ thẹn từ tận đáy lòng. Và rồi tôi đã mạnh dạn trò chuyện với một vị sư khả kính, sư đã chăm chú lắng nghe tâm sự của tôi rất lâu. Sư không hề đưa ra bất kỳ đáp án cụ thể nào, nhưng sư đã kể tôi nghe nhiều câu chuyện trước đây tôi chưa từng được nghe . Sư đã trò chuyện với tôi về giáo lý duyên khởi và sự vận hành của các pháp. Và tôi đã rất tâm đắc với nó và sư cũng khuyến khích tôi nên tìm hiểu thêm về các bài kinh có đề cập đến việc hình thành nên một con người; tôi ghi nhớ mãi lời sư rằng “Tôi đã được tạo nên từ tinh cha và huyết mẹ”.

Và tôi cũng tiếp tục ở thiền viện trong một thời gian dài; tôi đã tham gia các lớp giáo lý căn bản, nghe giảng pháp, được tiếp xúc thêm với kinh điển và có thời gian để tự suy ngẫm. Một sáng nọ, khi đang quét lá khu rừng thiền, dù đang quét dọn nhưng lòng tôi vẫn miên man suy nghĩ về sự hổ thẹn thầm kín cùng với giáo lý đã được biết. Bỗng tôi nhận ra nỗi đau khi tạm biệt cha và mẹ dường như tương ứng với các thành tố nhân duyên khi đến với cuộc đời này. Khi tạm biệt cha, tôi cảm thấy nghẹn ngào và trống rỗng. Nỗi đau cực kỳ mạnh mẽ tựa như cơn sét đánh, nhanh chóng và dồn dập, khiến tôi không kịp nhận ra. Nhưng khi tiễn mẹ, nỗi đau âm ỉ như vết thương rỉ máu, từng thớ thịt và tế bào. Nỗi đau của tôi giống hệt như tình yêu của bà dành cho tôi, âm ỉ và bền bỉ. Mẹ, dòng nước phù sa nhẹ nhàng bồi đắp vết xước của tôi.

Cuối cùng, nút thắt về sự ân hận và hổ thẹn trong tôi đã được rõ nét hơn. Mặc dù tôi yêu cả cha và mẹ, nhưng có những giai đoạn trong quá khứ, tôi đã nghiêng về cha hoặc mẹ nhiều hơn. Cũng chính tôi đã gieo hạt giống cho sự hổ thẹn và cảm giác tội lỗi trong chính tôi, bởi vì chỉ cần tình yêu của tôi dành cho cha nhiều một chút, cũng chính lúc ấy tôi đã bỏ lỡ một chút với mẹ.